Biostymulatory

 

Definicja

Na podstawie: Popularny słownik języka polskiego, redaktor naukowy prof. dr hab. Bogusław Dunaj, wydawnictwo Wilga, rok wydania 2000.

Biostymulatory roślin (Fitostymulatory) różnego rodzaju i pochodzenia preparaty stosowane w uprawie roślin, w celu usprawnienia procesów wzrostu i rozwoju. Wpływ Biostymulatorów na rośliny nie wynika z bezpośredniego udziału w regulacji procesów życiowych, lecz z oddziaływania na metabolizm w szerokim tego słowa znaczeniu. Stymulują one syntezę naturalnych hormonów, niekiedy zwiększają ich aktywność, usprawniają pobieranie składników mineralnych z podłoża, wzrost korzeni. Ponadto powodują zwiększenie odporności na niekorzystne warunki (np. susza, mróz i chłód, stres po stosowaniu herbicydów, zanieczyszczenia środowiska toksycznymi substancjami lub metalami ciężkimi). Może to wynikać ze wzrostu zawartości proliny czy poliamin, bądź zmian aktywności enzymów i syntezy substancji antyoksydacyjnych, uczestniczących w "zmiataniu" wolnych rodników. Stosowanie Biostymulatorów w uprawie roślin powoduje zwiększenie plonu, często przy jednoczesnym wzroście jego jakości.

Biostymulatory usprawniają zachodzące w roślinach procesy życiowe bez modyfikowania ich naturalnego zachowania.

Biostymulatory a Bioregulatory

Regulatory wzrostu i rozwoju (Regulatory roślinne)- są to najczęściej hormony roślinne (fitohormony), czyli związki naturalne, występujące w roślinach w bardzo małych ilościach, niestanowiące substancji pokarmowych. Uczestniczą one w regulacji procesów życiowych na poziomie komórki, organu i całego organizmu. Wpływają nie tylko na wzrost i rozwój, lecz również regulują bezpośrednio lub pośrednio procesy: fotosyntezy, pobierania i transportu wody oraz substancji pokarmowych, ruchy aparatów szparkowych i in. Do hormonów roślinnych zaliczane są: auksyny, gibereliny, cytokininy, kwas abscyzynowy i jasmonowy oraz etylen. W uprawie roślin, bardzo rzadko stosuje się naturalne hormony, oprócz giberelin. Są to bowiem substancje, które po wprowadzeniu do rośliny na drodze oprysku lub pobrane z podłoża przez korzenie często są rozkładane lub tracą swoistą aktywność. Dlatego najczęściej wykorzystuje się substancje chemiczne o zbliżonym działaniu do naturalnych hormonów, np. syntetyczne auksyny czy cytokininy. W tym przypadku reakcja roślin na zastosowany Bioregulator również zależy od wyżej wymienionych warunków. Poza hormonami, w roślinach występują związki, które nie są składnikami pokarmowymi, a odgrywają rolę w regulacji procesów życiowych, są to między innymi: brasinosteroidy, poliaminy, fenole, kwas salicylowy.

Bioregulatory w przeciwieństwie do Biostymulatorów zmieniają naturalne zachowanie roślin.

Biostymulatory a Substancje Pokarmowe

Substancje pokarmowe najczęściej składniki mineralne w naturalnych warunkach pobierane są przede wszystkim przez system korzeniowy roślin. Ze względu na role pełnione w odżywianiu roślin jak i na ilościową zawartość w roślinie zostały pierwiastki chemiczne zostały podzielone na makroelementy i mikroelementy. Do makroelementów można zaliczyć: azot, fosfor, potas, wapń, magnez, siarkę, żelazo. Do mikroelementów zaliczamy: mangan, miedź, cynk, bor, molibden wiele innych pierwiastków występujących w śladowych ilościach w roślinach. Producenci nawozów, przede wszystkim dolistnych, zawierających w swoim składzie przede wszystkim mikroelementy przypisują im działanie biostymulujące. Twierdzenie takie z założenia jest już błędne i zaprzecza podstawowemu prawu dotyczącemu odżywiania mineralnego roślin sformułowanemu już w 1840 roku przez Justusa Liebiga. Opisał on zależność pomiędzy plonem roślin a dostępnością składników mineralnych. Prawo minimum głosi: plon roślin zależy przede wszystkim od tego składnika, którego dostępność jest stosunkowo najmniejsza w porównaniu do pozostałych niezbędnych składników.

Składniki mineralne nie są w pojęciu odżywiania mineralnego biostymulatorami a jedynie substancjami pokarmowymi.

Biostymulatory a wpływu warunków stresowych

Technologie produkcji roślinnej oparte o doskonalenie samej tylko uprawy zaczynają napotykać na ograniczenia wynikające z niemożności wykorzystania potencjału biologicznego tkwiącego w odmianie hodowlanej. Stąd też stałe poszukiwanie nowych rozwiązań mających na celu zapewnienie roślinom najkorzystniejszych warunków do wzrostu i rozwoju, chociażby poprzez ograniczenie różnorakich stresów bio- i abiotycznych, a w efekcie końcowym dla zwiększenia plonowania. Po zapewnieniu roślinom optymalnych warunków wzrostu wszelkimi znanymi sobie metodami agrotechnicznymi, takimi jak: uprawa roli, zmianowanie, nawożenie, nawadnianie, ochrona przed chorobami, szkodnikami i chwastami rolnicy dążą do uzyskania jeszcze wyższych i lepszej jakości plonów. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie biostymulatorów. Już teraz w intensywnych uprawach ogrodniczych i rolniczych: na plantacjach warzyw, w sadach i jagodnikach, w szkółkach i uprawach kwiatów, na plantacjach rzepaku i buraków cukrowych stosuje się biostymulatory na dużą skalę.

Największą grupę stanowią biostymulatory pochodzenia syntetycznego, ale można także spotkać ostatnio popularne wyciągi i ekstrakty roślinne oraz z alg morskich. Biostymulatory dostarczają roślinom substancji, które często powstają w wielu skomplikowanych procesach biochemicznych, zabieg ten ma za zadanie zaoszczędzenie czasu i energii roślinom i wykorzystanie ich do innych przemian. Biostymulatory najczęściej stosowane są w formie oprysku, ale zdarza się je stosować także jako dodatek do nawodnienia lub posypowo. Wszystkie one mają jedną wspólną cechę działają zawsze zgodnie ze strategią rolnika, czyli z chęcią uzyskania większego plonu o wyższej jakości.

Biostymulatory a Prawo

Zgodnie z Polskim Prawem dopuszczenie do obrotu biostymulatorów reguluje USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z dnia 27 stycznia 2004 r.) (pełen tekst Ustawy w pliku PDF). Ustawa jednoznacznie zalicza biostymulatory i regulatory wzrostu do środków ochrony roślin:

"Środki ochrony roślin - substancje aktywne lub preparaty zawierające jedną lub więcej substancji aktywnych, w postaci dostarczonej użytkownikowi, przeznaczone do:

1. ochrony roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów przed organizmami szkodliwymi lub zapobiegania występowaniu tych organizmów,
2. wpływania na procesy życiowe roślin w inny sposób niż składnik pokarmowy, w tym regulator wzrostu,
3. zabezpieczenia produktów roślinnych, jeżeli te substancje lub preparaty nie są objęte odrębnymi przepisami,
4. niszczenia niepożądanych roślin,
5. niszczenia części roślin lub hamowania, lub zapobiegania niepożądanemu wzrostowi roślin"

Zgodnie z wymogami Ustawy w Polsce (stan na dzień 30 września 2005) jest zarejestrowanych 64 preparaty zakwalifikowanych jako regulatory rozwoju roślin. Z tego tylko 4 preparaty nie będące hormonami roślinnymi lub retardantami. Wśród nich typowy biostymulator ASAHI SL.

Wszystkie inne preparaty i substancje, które nie zostały dopuszczone do obrotu w Polsce zgodnie z wymogami w/w ustawy nie mają prawa używać w nazwie jak i w opisie działania słów biostymulator, stymulator, regulator rozwoju.