Biostymulatory roślin (Fitostymulatory) różnego rodzaju i pochodzenia preparaty stosowane w uprawie roślin, w celu usprawnienia procesów wzrostu i rozwoju. Wpływ Biostymulatorów na rośliny nie wynika z bezpośredniego udziału w regulacji procesów życiowych, lecz z oddziaływania na metabolizm w szerokim tego słowa znaczeniu. Stymulują one syntezę naturalnych hormonów, niekiedy zwiększają ich aktywność, usprawniają pobieranie składników mineralnych z podłoża, wzrost korzeni. Ponadto powodują zwiększenie odporności na niekorzystne warunki (np. susza, mróz i chłód, stres po stosowaniu herbicydów, zanieczyszczenia środowiska toksycznymi substancjami lub metalami ciężkimi). Może to wynikać ze wzrostu zawartości proliny czy poliamin, bądź zmian aktywności enzymów i syntezy substancji antyoksydacyjnych, uczestniczących w „zmiataniu” wolnych rodników. Stosowanie Biostymulatorów w uprawie roślin powoduje zwiększenie plonu, często przy jednoczesnym wzroście jego jakości.

Biostymulatory usprawniają zachodzące w roślinach procesy życiowe bez modyfikowania ich naturalnego zachowania.

Biostymulatory a Bioregulatory

Regulatory wzrostu i rozwoju (Regulatory roślinne)- są to najczęściej hormony roślinne (fitohormony), czyli związki naturalne, występujące w roślinach w bardzo małych ilościach, niestanowiące substancji pokarmowych. Uczestniczą one w regulacji procesów życiowych na poziomie komórki, organu i całego organizmu. Wpływają nie tylko na wzrost i rozwój, lecz również regulują bezpośrednio lub pośrednio procesy: fotosyntezy, pobierania i transportu wody oraz substancji pokarmowych, ruchy aparatów szparkowych i in. Do hormonów roślinnych zaliczane są: auksyny, gibereliny, cytokininy, kwas abscyzynowy i jasmonowy oraz etylen. W uprawie roślin, bardzo rzadko stosuje się naturalne hormony, oprócz giberelin. Są to bowiem substancje, które po wprowadzeniu do rośliny na drodze oprysku lub pobrane z podłoża przez korzenie często są rozkładane lub tracą swoistą aktywność. Dlatego najczęściej wykorzystuje się substancje chemiczne o zbliżonym działaniu do naturalnych hormonów, np. syntetyczne auksyny czy cytokininy. W tym przypadku reakcja roślin na zastosowany Bioregulator również zależy od wyżej wymienionych warunków. Poza hormonami, w roślinach występują związki, które nie są składnikami pokarmowymi, a odgrywają rolę w regulacji procesów życiowych, są to między innymi: brasinosteroidy, poliaminy, fenole, kwas salicylowy.

Bioregulatory w przeciwieństwie do Biostymulatorów zmieniają naturalne zachowanie roślin.

Biostymulatory a Substancje Pokarmowe

Substancje pokarmowe najczęściej składniki mineralne w naturalnych warunkach pobierane są przede wszystkim przez system korzeniowy roślin. Ze względu na role pełnione w odżywianiu roślin jak i na ilościową zawartość w roślinie zostały pierwiastki chemiczne zostały podzielone na makroelementy i mikroelementy. Do makroelementów można zaliczyć: azot, fosfor, potas, wapń, magnez, siarkę, żelazo. Do mikroelementów zaliczamy: mangan, miedź, cynk, bor, molibden wiele innych pierwiastków występujących w śladowych ilościach w roślinach. Producenci nawozów, przede wszystkim dolistnych, zawierających w swoim składzie przede wszystkim mikroelementy przypisują im działanie biostymulujące. Twierdzenie takie z założenia jest już błędne i zaprzecza podstawowemu prawu dotyczącemu odżywiania mineralnego roślin sformułowanemu już w 1840 roku przez Justusa Liebiga. Opisał on zależność pomiędzy plonem roślin a dostępnością składników mineralnych. Prawo minimum głosi: plon roślin zależy przede wszystkim od tego składnika, którego dostępność jest stosunkowo najmniejsza w porównaniu do pozostałych niezbędnych składników.

Składniki mineralne nie są w pojęciu odżywiania mineralnego biostymulatorami a jedynie substancjami pokarmowymi.

Biostymulatory a wpływu warunków stresowych

Technologie produkcji roślinnej oparte o doskonalenie samej tylko uprawy zaczynają napotykać na ograniczenia wynikające z niemożności wykorzystania potencjału biologicznego tkwiącego w odmianie hodowlanej. Stąd też stałe poszukiwanie nowych rozwiązań mających na celu zapewnienie roślinom najkorzystniejszych warunków do wzrostu i rozwoju, chociażby poprzez ograniczenie różnorakich stresów bio- i abiotycznych, a w efekcie końcowym dla zwiększenia plonowania. Po zapewnieniu roślinom optymalnych warunków wzrostu wszelkimi znanymi sobie metodami agrotechnicznymi, takimi jak: uprawa roli, zmianowanie, nawożenie, nawadnianie, ochrona przed chorobami, szkodnikami i chwastami rolnicy dążą do uzyskania jeszcze wyższych i lepszej jakości plonów. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie biostymulatorów. Już teraz w intensywnych uprawach ogrodniczych i rolniczych: na plantacjach warzyw, w sadach i jagodnikach, w szkółkach i uprawach kwiatów, na plantacjach rzepaku i buraków cukrowych stosuje się biostymulatory na dużą skalę.

Największą grupę stanowią biostymulatory pochodzenia syntetycznego, ale można także spotkać ostatnio popularne wyciągi i ekstrakty roślinne oraz z alg morskich. Biostymulatory dostarczają roślinom substancji, które często powstają w wielu skomplikowanych procesach biochemicznych, zabieg ten ma za zadanie zaoszczędzenie czasu i energii roślinom i wykorzystanie ich do innych przemian. Biostymulatory najczęściej stosowane są w formie oprysku, ale zdarza się je stosować także jako dodatek do nawodnienia lub posypowo. Wszystkie one mają jedną wspólną cechę działają zawsze zgodnie ze strategią rolnika, czyli z chęcią uzyskania większego plonu o wyższej jakości.

Biostymulatory a Prawo

Zgodnie z Polskim Prawem dopuszczenie do obrotu biostymulatorów reguluje USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z dnia 27 stycznia 2004 r.) (pełen tekst Ustawy w pliku PDF). Ustawa jednoznacznie zalicza biostymulatory i regulatory wzrostu do środków ochrony roślin:

„Środki ochrony roślin – substancje aktywne lub preparaty zawierające jedną lub więcej substancji aktywnych, w postaci dostarczonej użytkownikowi, przeznaczone do:

  • ochrony roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów przed organizmami szkodliwymi lub zapobiegania występowaniu tych organizmów,
  • wpływania na procesy życiowe roślin w inny sposób niż składnik pokarmowy, w tym regulator wzrostu,
  • zabezpieczenia produktów roślinnych, jeżeli te substancje lub preparaty nie są objęte odrębnymi przepisami,
  • niszczenia niepożądanych roślin,
  • niszczenia części roślin lub hamowania, lub zapobiegania niepożądanemu wzrostowi roślin”

Zgodnie z wymogami Ustawy w Polsce (stan na dzień 30 września 2005) jest zarejestrowanych 64 preparaty zakwalifikowanych jako regulatory rozwoju roślin. Z tego tylko 4 preparaty nie będące hormonami roślinnymi lub retardantami. Wśród nich typowy biostymulator ASAHI SL.

Wszystkie inne preparaty i substancje, które nie zostały dopuszczone do obrotu w Polsce zgodnie z wymogami w/w ustawy nie mają prawa używać w nazwie jak i w opisie działania słów biostymulator, stymulator, regulator rozwoju.

Powrót